De laatste twee boeken van het nieuwe Wetboek van Strafvordering zijn ingediend bij de Tweede Kamer. De boeken 7 en 8 zijn ingediend die gaan over de tenuitvoerlegging van straffen en over internationale strafrechtelijke samenwerking. In maart 2023 werden de boeken 1 tot en met 6 al ingediend. Nu het wetboek volledig is, is het klaar voor parlementaire behandeling.
Het nieuwe wetboek is het resultaat van tien jaar samenwerking tussen alle betrokken organisaties in de strafrechtketen, waaronder de politie, het Openbaar Ministerie, de Rechtspraak, de bijzondere opsporingsdiensten, de Koninklijke Marechaussee en de advocatuur. Ook organisaties zoals het Centraal Justitieel Incassobureau, Reclassering, Dienst Justitiële Inrichtingen, de Raad voor de Kinderbescherming en Slachtofferhulp Nederland waren erbij betrokken.
Staatssecretaris van Rechtsbescherming, dr. Struycken zegt het volgende: “Het fundament voor een eerlijk strafproces ligt besloten in het Wetboek van Strafvordering. Het is een belangrijke basis onder onze rechtsstaat. Daarom moet het wetboek bij de tijd zijn en helder zijn over de rechten, taken en plichten in onze strafrechtketen. Het vernieuwde wetboek biedt dit, zodat burgers goed beschermd zijn en verdachten op correcte wijze opgespoord en berecht worden. Het is goed dat de gehele inhoud van het nieuwe wetboek nu bekend is bij de Tweede Kamer.”
Wat zijn de grootste verschillen ten opzichte van het voormalige Wetboek van Strafvordering:
(1) De nieu͏we r͏egels gaan in op de͏ groeiende digitalisering van strafzaken.
(2) Het is duidelijker en simpeler. Het wetboek is opnie͏uw geschreven om͏ ͏makkeli͏jker t͏e zijn voor iedereen die meedoet van juristen tot mensen.
(3) Het is flexibeler. Het wetboek heeft plaats voor veranderingen en tec͏h-v͏ernieuwingen. Het is dus techniekonafhankelijk. Dit zorgt ervoor dat bij nieuwe technologische ontwikkelingen het wetboek niet steeds hoeft te worden aangepast. Tevens is het nieuwe wetboek zo ontworpen dat het gemakkelijker kan worden aangepast aan nieuwe technologische, maatschappelijke en juridische ontwikkelingen. Dit blijkt uit dat het wetboek minder gedetailleerde voorschriften en meer algemene kaders bevat. Hierdoor kunnen deze regels gemakkelijker worden toegepast op nieuwe situaties die nog niet zijn voorzien, zoals onvoorziene maatschappelijke ontwikkelingen.
(4) Er is meer aandacht voor slachtoffers. Er wordt meer focus gelegd op de rechten en de plaats van slachtoffers in het strafprocesrecht.
Het Wetboek van Strafvordering regelt de procedures voor strafrechtelijke onderzoeken, vervolgingen en rechtspraak in Nederland. Ook het nieuwe Wetboek van Strafvordering zal dit regelen. Echter, wordt het wetboek geherstructureerd om het gebruik te vereenvoudigen. Het bevat namelijk de volgende boeken: strafvordering in het algemeen, het opsporingsonderzoek, beslissingen over vervolging, berechting, rechtsmiddelen, bijzondere regelingen, tenuitvoerlegging en Internationale en Europese strafrechtelijke samenwerking. Dit vernieuwingsproces is erop gericht om het wetboek moderner, overzichtelijker en beter toegespitst op de praktijk van de 21e eeuw te maken. De herziening van het wetboek is een complexe en omvangrijke operatie geweest, waarbij juridische duidelijkheid en efficiëntie voorop hebben gestaan.
Nadat het voorstel door de Tweede Kamer is aangenomen, gaat het naar de Eerste Kamer. Eerst wordt het daar schriftelijk voorbereid door de Kamercommissie, waarna het debat kan beginnen. De Eerste Kamer kan het voorstel vervolgens aannemen of verwerpen. Bij aanneming wordt het wetsvoorstel aangeboden aan het Kabinet van de Koning voor ondertekening door de Koning. Daarna volgt ondertekening door de verantwoordelijke bewindspersoon op het ministerie. Tot slot wordt het wetboek bekendgemaakt in het Staatsblad, een taak van de minister van Justitie en Veiligheid.
Het nieuwe Wetboek van Strafvordering zal naar verwachting op 1 april 2029 in werking treden.