De verdachte is een kernfiguur in het strafrecht. Het is van belang dat je niet zomaar als verdachte wordt aangemerkt, als je namelijk eenmaal verdachte bent kunnen er verschillende dwangmiddelen worden toegepast. De wet en jurisprudentie waarborgen dit punt.
In artikel 27 lid 1 Sv staat de definitie van een verdachte vermeld. De voorwaarde om als verdachte te worden aangemerkt zijn als volgt:
Redelijk vermoeden van schuld;
Er is sprake van een strafbaar feit;
Volgt uit feiten en omstandigheden.
In het arrest ‘Nacht in Laren’ worden de voorwaarden die uit artikel 27 lid 1 Sv volgen verhelderd. Het redelijk vermoeden van schuld moet individualiseerbaar zijn. Er moet duidelijk kenbaar heden zijn waarom iemand verdachte is. Niet iedereen met bijvoorbeeld een blauwe broek is verdachte. Tevens moet het strafbare feit ook concretiseerbaar zijn. In de wet moet een daad staan die strafbaar wordt gesteld. Tot slot moeten de feiten en omstandigheden objectief zijn. Het moet niet gaan om subjectieve omstandigheden. Hiermee wordt bedoeld dat het niet moet gaan om de mening van een opsporingsambtenaar.
Een ander arrest die inzicht geeft in het begrip verdachte is ‘HR: Damrak’. Het hof oordeelde dat er ook een redelijk vermoeden van schuld kan ontstaan door de locatie en de ervaring van de opsporingsambtenaren.
Ook een interessant arrest over deze kwestie is ‘HR: Plastic boodschappentasje’. Agenten zagen een bekende voor de politie met een plastic boodschappentasje rondlopen. Een agent vroeg aan de man wat er in het tasje zat. De man vertelt dat er een aantal boeken in zitten. Hierop vragen de agenten hoe de man aan de boeken komt. Hij antwoordt dat de boeken gestolen zijn. De agenten houden de man aan voor diefstal, artikel 310 Sr. Het hof oordeelde dat de man pas na de tweede vraag als verdachte werd aangemerkt.
Een meer recentere zaak (ECLI:NL:HR:2024:1781) geeft ook een interessante kijk op deze kwestie. De politie vroeg aan de verdachte van het doorrijden na een aanrijding wat hij die ochtend had gedaan en ‘of er niet iets was wat de politie moest weten’. De Hoge Raad oordeelde dat de betrokkene aangemerkt kon worden als verdachte en er dus sprake was van een verhoorsituatie. De politieagent had hem dus moeten wijzen op zijn recht op rechtsbijstand (artikel 28 lid 1 Sv). Dit blijkt uit artikel 27c lid 2 Sv.Het verweer dat er geen sprake was van een redelijk vermoeden van schuld werd verworpen. De verdachte voldeed aan het signalement. Tevens was hij in het bezit van een auto dat volgens een getuigen voldeed wat betreft het merk, type, kleur en delen van het kenteken.